Cách dùng Goal Seek trong Excel để giải bài toán ngược (biết kết quả, tìm đầu vào)

Goal Seek dùng để làm gì?

Thông thường, bạn nhập số liệu đầu vào vào công thức, Excel tính ra kết quả. Nhưng có những lúc bạn cần làm ngược lại: đã biết kết quả mong muốn, cần tìm xem đầu vào phải là bao nhiêu để ra đúng kết quả đó.

Ví dụ:

• Biết mình muốn lãi 20 triệu/tháng, cần bán bao nhiêu sản phẩm?
• Biết số tiền trả góp hàng tháng tối đa chấp nhận được, cần vay trong bao nhiêu năm?
• Biết điểm trung bình mục tiêu, điểm thi cuối kỳ cần đạt bao nhiêu?

Nếu tự dò bằng cách sửa số rồi xem kết quả, sửa lại, xem lại... vừa mất thời gian vừa khó chính xác. Goal Seek (nằm trong nhóm What-If Analysis) tự động dò tìm giá trị đầu vào chính xác để công thức cho ra đúng kết quả bạn muốn.

Điều kiện để dùng được Goal Seek

Goal Seek chỉ hoạt động khi:

• Kết quả (ô mục tiêu) phải là công thức, không phải số gõ tay.
• Công thức đó phải phụ thuộc vào đúng 1 ô đầu vào cần tìm (nếu phụ thuộc nhiều ô, Goal Seek không biết nên đổi ô nào — lúc đó cần dùng Solver, một công cụ mạnh hơn).

Ví dụ 1: Tìm số lượng sản phẩm cần bán để đạt lợi nhuận mục tiêu

Giả sử bảng tính đơn giản sau:

	A	B
1	Số lượng bán	100
2	Giá bán/sản phẩm	150,000
3	Chi phí cố định	5,000,000
4	Chi phí/sản phẩm	90,000
5	Lợi nhuận	=B1*(B2-B4)-B3

Với B1 = 100, công thức ở B5 cho ra lợi nhuận = 100×(150,000-90,000) - 5,000,000 = 1,000,000.

Câu hỏi: cần bán bao nhiêu sản phẩm để lợi nhuận đạt 20,000,000?

Các bước:

1. Chọn ô B5 (ô chứa công thức lợi nhuận — đây là ô mục tiêu).
2. Vào tab Data → nhóm Forecast → What-If Analysis → chọn Goal Seek...
3. Hộp thoại Goal Seek hiện ra với 3 ô cần điền:
   • Set cell: B5 (đã tự điền sẵn vì bạn đang chọn ô này).
   • To value: gõ 20000000 (kết quả mong muốn).
   • By changing cell: B1 (ô đầu vào muốn Excel tự tìm — số lượng bán).
4. Bấm OK.

Excel sẽ dò và điền lại giá trị vào B1 (khoảng 417, làm tròn lên vì không thể bán số lẻ sản phẩm), đồng thời B5 hiển thị đúng (hoặc rất gần) 20,000,000. Một hộp thoại Goal Seek Status hiện ra báo đã tìm được nghiệm — bấm OK để giữ kết quả, hoặc Cancel để khôi phục giá trị B1 ban đầu.

Ví dụ 2: Tìm lãi suất vay để khoản trả góp hàng tháng vừa túi tiền

Bảng vay có công thức tính trả góp hàng tháng dùng hàm PMT:

	A	B
1	Số tiền vay	500,000,000
2	Lãi suất năm	10%
3	Số năm vay	15
4	Trả góp/tháng	=-PMT(B2/12, B3*12, B1)

Với lãi suất 10%/năm, B4 cho ra khoảng 5,373,000/tháng. Nếu bạn chỉ muốn trả tối đa 5,000,000/tháng, cần lãi suất bao nhiêu?

1. Chọn ô B4.
2. Data → What-If Analysis → Goal Seek...
3. Set cell: B4, To value: 5000000, By changing cell: B2.
4. Bấm OK — Excel dò ra mức lãi suất năm cần thiết (thấp hơn 10%) để trả góp đúng 5 triệu/tháng.

Đây là cách dùng thực tế khi so sánh các gói vay hoặc thương lượng lãi suất với ngân hàng.

Lỗi thường gặp

Goal Seek báo "not found a solution" (không tìm được nghiệm) Xảy ra khi không tồn tại giá trị nào của ô đầu vào cho ra đúng kết quả mong muốn (ví dụ mục tiêu lợi nhuận âm quá lớn so với cấu trúc chi phí), hoặc công thức có quan hệ không đơn điệu khiến Excel dò không hội tụ. Thử đặt lại giá trị ban đầu ở ô đầu vào gần với vùng nghiệm hợp lý hơn rồi chạy lại.

Chọn nhầm ô mục tiêu là ô chứa số, không phải công thức Nếu ô ở "Set cell" là số gõ tay, Goal Seek không có gì để tính ngược — phải trỏ đúng vào ô có công thức phụ thuộc vào ô đầu vào.

Kết quả ra số thập phân không thực tế (ví dụ 416.67 sản phẩm) Goal Seek tìm nghiệm toán học chính xác nhất, không tự làm tròn theo ngữ cảnh thực tế. Với các đại lượng phải là số nguyên (số lượng người, sản phẩm), bạn cần tự làm tròn lên kết quả và kiểm tra lại xem có còn đạt mục tiêu hay không.

Nhầm giữa "By changing cell" và ô mục tiêu "By changing cell" phải là ô đầu vào (nguyên nhân), còn "Set cell" là ô kết quả (công thức). Chọn ngược sẽ báo lỗi hoặc cho kết quả vô nghĩa.

Goal Seek khác gì Data Table và Solver?

Công cụ	Dùng khi nào
Goal Seek	Biết trước 1 kết quả mong muốn, cần tìm ngược đúng 1 giá trị đầu vào
Data Table	Muốn xem kết quả thay đổi thế nào khi thử nhiều giá trị đầu vào khác nhau (không cần biết trước kết quả cụ thể)
Solver	Cần tối ưu hóa (tìm max/min) hoặc bài toán phụ thuộc nhiều hơn 1 ô đầu vào cùng lúc, có thể kèm ràng buộc

Khi nào nên dùng Goal Seek trong công việc?

• Định giá bán để đạt lợi nhuận mục tiêu
• Tính lãi suất, số kỳ hạn vay phù hợp với khả năng trả góp
• Xác định điểm số cần đạt để có điểm trung bình mong muốn
• Tìm sản lượng hòa vốn hoặc đạt doanh thu mục tiêu

Học Excel thực chiến tại TP Vinh

Goal Seek là một trong các công cụ phân tích What-If giúp việc lập kế hoạch, dự toán trở nên chủ động hơn thay vì dò số thủ công. Nếu bạn muốn học Excel bài bản từ các hàm cơ bản đến công cụ phân tích dữ liệu nâng cao, tham khảo khóa học Excel tại Điền Nguyễn AZ.

📞 Hotline / Zalo: 0362 465 361

👉 Xem chi tiết: Khóa học Excel thực tế tại TP Vinh